Hơn 15 năm cung ứng vật tư thiết bị PCCC cho hàng ngàn dự án công nghiệp, tôi gặp không ít tình huống nguy hiểm do sự thiếu sót cơ bản. Phun nước vào tủ bảng điện hay bồn dung môi đang bốc cháy chẳng khác nào tự sát. Một tấm biển báo cấm dùng nước dập lửa bố trí chính xác sẽ ngăn chặn thảm họa tức thì. Tôi sẽ chỉ rõ những kiến thức cốt lõi bạn cần nắm chắc để bảo vệ an toàn cho công trình.
Vì sao đám cháy điện và hóa chất tuyệt đối cấm dùng nước?
Nước là chất chữa cháy rẻ và phổ biến nhất. Nhưng với đám cháy điện và hóa chất, nước lại là chất xúc tác chết người.
Nước sinh hoạt thông thường chứa nhiều tạp chất và ion dẫn điện. Khi phun tia nước vào nguồn điện đang mang tải từ 220V đến 380V hoặc cao thế, luồng điện phóng ngược lại thân người qua tia nước gây tử vong ngay lập tức.
Đối với hóa chất, câu chuyện còn tồi tệ hơn. Các kim loại kiềm như Natri (Na), Kali (K) phản ứng mãnh liệt với nước sinh ra khí Hydro và tỏa lượng nhiệt khổng lồ, gây nổ cực lớn. Nhiều loại axit đặc khi gặp nước sẽ bắn tung tóe ra xung quanh do hiện tượng sôi cục bộ. Bên cạnh đó, xăng dầu hay dung môi nhẹ hơn nước sẽ nổi lên trên, khiến ngọn lửa lan rộng khắp sàn nhà xưởng.
Ý nghĩa và đặc điểm của biển báo cấm dùng nước dập lửa
Biển cấm này thuộc nhóm biển báo an toàn nghiêm ngặt trong hệ thống phòng cháy chữa cháy.
Hình ảnh đồ họa chuẩn bao gồm một xô nước đang đổ vào ngọn lửa, đặt trong vòng tròn màu đỏ có vạch chéo đỏ đè lên trên nền trắng. Phía dưới hoặc bên cạnh thường kèm dòng chữ song ngữ rõ ràng: "CẤM DÙNG NƯỚC DẬP LỬA / DO NOT USE WATER TO EXTINGUISH FIRE".
Mục tiêu duy nhất của biển là cảnh báo phản xạ tức thời. Người phát hiện đám cháy thường hoảng loạn, có xu hướng vớ lấy xô nước hoặc lôi lăng vòi PCCC gần nhất ra xịt. Biển báo phải đập ngay vào mắt họ để chặn hành vi sai lầm này.
Quy cách vật liệu gia công biển báo cấm dùng nước dập lửa
Một tấm biển cảnh báo chỉ phát huy tác dụng khi nó tồn tại bền vững trong môi trường vận hành khắc nghiệt. Đừng bao giờ chọn loại giấy decal in mực thường dán tạm bợ.
Vật liệu tôn tráng kẽm hoặc mica
Nhà xưởng cơ khí, kho bãi thông thường hay dùng tôn mạ kẽm độ dày từ 0.8mm đến 1.2mm, sơn tĩnh điện chống gỉ. Với các tòa nhà văn phòng hoặc phòng máy chủ sang trọng, tấm mica trong suốt dày 2mm đến 3mm in ngược mặt sau sẽ thẩm mỹ hơn.
Màng phản quang và dạ quang tự phát sáng
Mất điện luôn đi kèm với cháy nổ. Biển báo đặt tại các góc tối bắt buộc phải dán màng phản quang cường độ cao hoặc dải dạ quang chuyên dụng. Khi hệ thống chiếu sáng tê liệt hoàn toàn, lớp dạ quang nạp sẵn năng lượng ánh sáng tự nhiên sẽ phát sáng rực rỡ trong bóng tối tối thiểu 4 đến 6 giờ liên tục.
Vị trí lắp đặt biển báo cấm dùng nước dập lửa chuẩn kỹ thuật
Gắn biển sai chỗ thì việc trang bị coi như vô nghĩa. Hãy tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc bố trí mặt bằng sau:
Đầu tiên, cửa ra vào của phòng máy biến áp, phòng máy phát điện, trạm phân phối điện hạ thế và kho lưu trữ hóa chất. Biển phải đặt ngang tầm mắt người đi vào, độ cao chuẩn từ 1.5m đến 1.8m so với mặt sàn.
Thứ hai, dán trực tiếp ngay trên bề mặt các tủ điều khiển chính, tủ tụ bù hoặc bể nhúng dung môi nguy hiểm. Khoảng cách quan sát không được có vật cản che khuất.
Thứ ba, không đặt biển báo cấm ngay sát cạnh các họng nước cứu hỏa vách tường nếu khu vực đó hoàn toàn dùng chữa cháy nước cho tải cháy khác. Cần ghi chú phân định rõ ràng ranh giới nguy hiểm bằng vạch kẻ sàn sơn vàng đen.
Các trang thiết bị dập lửa thay thế nước cho khu vực nguy hiểm
Khi cấm dùng nước, bạn buộc phải cung cấp phương tiện chữa cháy phù hợp ngay tại chỗ.
Khu vực phòng điện bắt buộc phải bố trí Bình chữa cháy khí CO2 (loại xách tay 3kg, 5kg hoặc xe đẩy 24kg) hoặc khí sạch FM-200, Novec 1230. Khí CO2 dập tắt lửa nhanh bằng cách làm loãng oxy và triệt tiêu nhiệt, hoàn toàn không dẫn điện và không làm hư hỏng vi mạch điện tử.
Khu vực kho hóa chất, xăng dầu nên bố trí bình bột khô BC hoặc ABC cỡ lớn. Bột chữa cháy dập tắt ngọn lửa bằng phản ứng hóa học bẻ gãy chuỗi phản ứng cháy, tạo màng phủ cách ly oxy bề mặt chất lỏng.
Kinh nghiệm chọn mua và nghiệm thu thực tế tại công trình
Cán bộ PCCC kiểm tra công trình rất kỹ các biển báo chỉ dẫn. Bạn nên lưu ý các điểm sau khi mua hàng:
Kiểm tra độ bám dính của decal hoặc lớp sơn. Môi trường hóa chất ăn mòn rất nhanh, biển kém chất lượng sẽ bong tróc chỉ sau 3 tháng. Hãy yêu cầu nhà sản xuất dùng mực in UV chống phai màu.
Kích thước biển cần tỷ lệ thuận với tầm nhìn thực tế. Khoảng cách quan sát dưới 5m dùng biển kích thước 150x300mm hoặc 200x400mm. Khoảng cách quan sát trên 10m cần biển lớn từ 300x600mm trở lên.
Trang bị đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí làm lại và tránh bị phạt vi phạm hành chính về an toàn PCCC. Hãy rà soát lại toàn bộ mặt bằng nhà máy, kiểm tra xem vị trí nào có nguy cơ chập cháy điện hoặc rò rỉ hóa chất để bổ sung biển cảnh báo kịp thời.