15 năm trực tiếp lắp đặt và xử lý sự cố thiết bị cứu hỏa cho hàng trăm kho bãi xăng dầu, tôi nhận được vô số câu hỏi từ khách hàng về việc Bình chữa cháy dạng bọt foam hoạt động như thế nào. Nhiều người mua trang bị nhưng chưa hiểu bản chất cơ học dẫn đến sử dụng sai mục đích. Đám cháy chất lỏng lan rất nhanh. Nắm rõ nguyên lý vận hành của thiết bị bọt foam giúp bạn cứu vãn tài sản hàng tỷ đồng chỉ trong 30 giây đầu tiên.
Bản chất Bình chữa cháy dạng bọt foam hoạt động như thế nào?
Về nguyên lý hóa lý, bọt foam dập lửa bằng cách cách ly oxy và làm mát bề mặt. Hỗn hợp chữa cháy bên trong bình gồm nước, không khí và dung dịch bọt cô đặc chứa chất hoạt động bề mặt. Khi phun ra ngoài, dung dịch này nở ra tạo thành màng bọt bao phủ.
Màng bọt có tỷ trọng nhẹ hơn xăng, dầu hay dung môi. Nó nổi bồng bềnh trên bề mặt chất lỏng đang cháy. Lớp màng này ngăn chặn hoàn toàn hơi nhiên liệu bốc lên tiếp xúc với oxy khí quyển. Không có dưỡng khí, ngọn lửa tự tàn lụi. Lượng nước giải phóng từ bọt hấp thụ nhiệt lượng, hạ nhiệt độ vùng cháy xuống dưới điểm bốc cháy.
Cấu tạo và cơ chế tạo áp bên trong bình diễn ra ra sao?
Bình foam tiêu chuẩn sử dụng áp suất nén trực tiếp hoặc bình khí đẩy CO2 phụ trợ để đẩy hóa chất ra ngoài vòi phun.
Vỏ bình và lớp lót chống ăn mòn
Vỏ bình làm bằng thép chịu lực với áp suất thử nghiệm đạt ngưỡng 25 bar đến 30 bar. Dung dịch foam có tính ăn mòn cao. Mặt trong vỏ bình bắt buộc phải tráng phủ lớp nhựa epoxy hoặc màng polyme dày tối thiểu 1mm để ngăn chặn rỉ sét làm thủng vỏ sau thời gian dài nạp sạc.
Vòi phun chuyên dụng tạo bọt
Đầu lăng phun không chỉ đơn thuần là ống xả. Thiết kế đầu vòi có các lỗ hút khí tự nhiên theo hiệu ứng Venturi. Dòng dung dịch áp suất cao đi qua đầu phun sẽ kéo theo không khí, trộn xáo trộn cưỡng bức tạo thành bọt xốp với độ nở từ 1:8 đến 1:20.
Tại sao Bình chữa cháy dạng bọt foam hoạt động như thế nào lại trị được đám cháy xăng dầu?
Nhiều người thắc mắc vì sao không dùng nước dập xăng dầu. Nước nặng hơn xăng, phun vào chỉ khiến dầu nổi lên trên và loang rộng đám cháy. Bọt foam giải quyết triệt để nghịch lý này.
Để hiểu rõ Bình chữa cháy dạng bọt foam hoạt động như thế nào Thực tế dập lửa loại B, bạn cần nhìn vào sức căng bề mặt. Màng bọt foam AFFF (Aqueous Film Forming Foam) tạo một màng nước mỏng lướt nhanh trên mặt nhiên liệu. Màng này có độ nhớt và tính dẻo cao. Khi bạn di chuyển vòi quét ngang, bọt tự hàn gắn lại bề mặt bị rách, ngăn hiện tượng cháy bùng phát trở lại.
Bình bọt foam có dùng được cho đám cháy điện và kim loại không?
Câu trả lời dứt khoát là không. Đây là cảnh báo sống còn từ thực tế thi công.
Dung dịch foam chứa hơn 90% thành phần là nước dẫn điện. Nếu phun vào tủ điện hạ thế hoặc thiết bị trung áp đang mang tải, dòng điện sẽ truyền ngược lại người cầm bình qua tia dung dịch, gây giật tử vong ngay lập tức. Với đám cháy kim loại kiềm như magie hay natri (đám cháy loại D), nước trong foam phản ứng hóa học giải phóng khí hydro gây nổ lớn hơn.
Quy trình kiểm tra áp suất và bảo dưỡng định kỳ tại hiện trường
Để đảm bảo Bình chữa cháy dạng bọt foam hoạt động như thế nào khi gặp biến cố đúng như thiết kế, khâu bảo dưỡng quyết định 90% độ tin cậy.
Đồng hồ đo áp suất gắn trên cổ bình phải luôn nằm ở vạch xanh, tương đương 12 bar đến 14 bar ở nhiệt độ 20 độ C. Dung dịch foam có hạn sử dụng từ 2 năm đến 3 năm tùy loại gốc hữu cơ hay tổng hợp. Sau thời hạn này, hoạt chất bề mặt thoái hóa làm mất khả năng tạo màng ngăn oxy. Cần định kỳ xả bỏ, súc rửa lòng bình và nạp sạc lại toàn bộ hóa chất mới.
Lời khuyên thực tế khi lựa chọn và nghiệm thu
Trang bị bình foam là đầu tư trực tiếp vào an toàn sinh mạng. Khi đặt hàng, bạn hãy yêu cầu bên cung cấp mở kiểm tra lớp lót tráng nhựa bên trong lòng vỏ và trình hồ sơ kiểm định lô hóa chất AFFF hoặc AR-AFFF. Đừng tiết kiệm vài trăm nghìn đồng để rồi nhận về bình chứa dung dịch xà phòng loãng vô tác dụng. Hiểu rõ Bình chữa cháy dạng bọt foam hoạt động như thế nào giúp bạn tự tin xử lý sự cố. Hãy rà soát lại toàn bộ Bình chữa cháy tại cơ sở của bạn ngay hôm nay để sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống.