Hơn 15 năm làm nghề PCCC, tôi chứng kiến không ít vụ cháy bếp biến thành thảm họa chỉ vì chủ nhà hoảng loạn hắt nước vào chảo dầu sôi. Dầu ăn khi đạt ngưỡng bốc cháy thường vượt mức 360 độ C và tích tụ lượng nhiệt khổng lồ. Việc nắm vững kỹ thuật xử lý đám cháy dầu mỡ trong bếp bằng đúng thiết bị sẽ triệt tiêu ngọn lửa tức thì, bảo vệ an toàn cho cả ngôi nhà. Đừng để sự cố xảy ra rồi mới lúng túng đối phó.
Bản chất ngọn lửa dầu mỡ và sai lầm chết người
Đám cháy dầu mỡ thuộc nhóm đám cháy loại K (Class K) theo quy chuẩn quốc tế. Đây là loại chất lỏng cháy có nhiệt độ sôi và nhiệt độ bắt cháy cực cao. Dầu nhẹ hơn nước. Nếu bạn tạt một cốc nước vào chảo dầu đang cháy, lượng nước lập tức chìm xuống đáy chảo, nhận nhiệt độ cực đại rồi sôi bùng lên chỉ trong 0,1 giây.
Hơi nước giãn nở thể tích gấp 1.700 lần. Hiện tượng này xé toạc lớp dầu sôi, bắn hàng triệu giọt dầu rực lửa ra không khí tạo nên quả cầu lửa bùng nổ bao trùm toàn bộ không gian xung quanh. Vết bỏng dầu bắn có thể sâu tới độ 3. Kết cấu tủ bếp gỗ và rèm cửa bắt lửa ngay tức khắc.
Chọn đúng thiết bị để xử lý đám cháy dầu mỡ trong bếp
Không phải Bình cứu hỏa nào cũng dùng được cho khu vực bếp ăn gia đình hay bếp công nghiệp. Dùng sai chất chữa cháy sẽ phản tác dụng, thổi bùng ngọn lửa sang các vật dụng lân cận.
Bình hóa chất ướt chuyên dụng (Class K)
Đây là lựa chọn tối ưu số 1 hiện nay. Dung dịch bên trong chứa hỗn hợp kali axetat, kali xitrat hoặc kali cacbonat. Khi phun vào bề mặt dầu đang cháy, phản ứng xà phòng hóa lập tức xảy ra. Dung dịch phản ứng với axit béo tạo thành lớp bọt xà phòng dày, phủ kín bề mặt chất cháy.
Lớp màng bọt này ngăn cách hoàn toàn oxy với bề mặt dầu. Ngoài ra, các hạt sương mịn làm hạ nhiệt dầu xuống dưới ngưỡng tự bốc cháy, loại trừ nguy cơ tái bùng phát.
Tại sao không nên ưu tiên Bình bột ABC hoặc khí CO2?
Bình bột chữa cháy ABC có thể dập tắt ngọn lửa trần. Dù vậy, áp lực phun của bình bột rất lớn, từ 12 bar đến 14 bar. Tia bột cực mạnh sẽ thổi tung dầu sôi ra khắp gian bếp nếu người thao tác đứng quá gần.
Bình khí CO2 có nhiệt độ phun âm 79 độ C, làm lạnh nhanh. Dù vậy, luồng khí áp lực cao xịt thẳng vào chảo dầu cũng gây bắn tung tóe. Khí CO2 khuếch tán rất nhanh trong không khí, trong khi dầu mỡ vẫn giữ nhiệt độ trên 300 độ C. Ngay khi nồng độ CO2 loãng đi, ngọn lửa lập tức bùng cháy trở lại.
Quy trình xử lý đám cháy dầu mỡ trong bếp hiệu quả từng bước
Thao tác dập lửa cần sự chuẩn xác và dứt khoát. Bạn hãy thực hiện theo đúng 4 bước cơ bản sau:
Bước 1: Ngắt nguồn nhiệt ngay lập tức
Tắt bếp ga, ngắt bếp từ hoặc cắt cầu dao điện của thiết bị nấu. Tuyệt đối không cố di chuyển chiếc chảo đang cháy ra nơi khác. Việc bưng bê chảo dầu lửa dễ khiến dầu sóng sánh trào ra sàn nhà, gây cháy lan và bỏng nặng cho chính bạn.
Bước 2: Chuẩn bị bình và giữ khoảng cách an toàn
Lấy Bình chữa cháy bọt gốc nước chuyên dụng. Rút chốt hãm kẹp chì. Đứng cách xa chảo dầu từ 1,5m đến 2m. Luôn đảm bảo lưng quay về hướng lối thoát hiểm để rút lui khi ngọn lửa vượt tầm kiểm soát.
Bước 3: Bóp cò và kỹ thuật xử lý đám cháy dầu mỡ trong bếp
Hướng vòi phun lên cao một chút, để luồng sương hóa chất rơi nhẹ nhàng như mưa bao phủ lên bề mặt chảo dầu. Không chĩa thẳng vòi xịt trực diện vào tâm chảo. Bóp cò dứt khoát, quét vòi sương qua lại cho đến khi lớp màng bọt xà phòng hóa phủ kín hoàn toàn miệng chảo.
Bước 4: Duy trì và theo dõi
Phun hết lượng chất chữa cháy trong bình để đảm bảo nhiệt độ dầu hạ thấp hoàn toàn. Giữ nguyên vị trí chảo trên bếp trong ít nhất 30 phút để thiết bị nguội tự nhiên. Không tự ý kiểm tra hay chạm tay vào bề mặt vừa dập.
Lưu ý khi xử lý đám cháy dầu mỡ trong bếp và phương án dự phòng
Ngoài bình bọt chuyên dụng loại K, các biện pháp can thiệp thô sơ cũng mang lại hiệu quả cao nếu ngọn lửa mới chỉ ở giai đoạn đầu:
- Dùng nắp nồi kim loại: Đeo găng tay cách nhiệt, trượt nhẹ nắp nồi từ mép chảo vào trong để triệt tiêu nguồn oxy. Giữ nắp đậy kín cho đến khi nguội hẳn.
- Dùng chăn chống cháy sợi thủy tinh: Trải phẳng chăn dập lửa, nhẹ nhàng che kín miệng chảo. Chăn chịu nhiệt lên đến 550 độ C sẽ dập tắt ngọn lửa ngay tức thì.
- Kiểm tra áp suất bình định kỳ: Kim đồng hồ đo áp trên cổ bình phải luôn nằm ở vạch màu xanh (từ 1,2 MPa đến 1,4 MPa). Bình tụt áp cần được nạp sạc lại ngay lập tức.
Kinh nghiệm xử lý đám cháy dầu mỡ trong bếp từ chuyên gia PCCC
Tôi luôn tư vấn cho khách hàng dân dụng cũng như các bếp nhà hàng phải trang bị ít nhất 1 bình bọt chữa cháy Class K dung tích 2 lít hoặc 3 lít đặt ngay cửa bếp, cách khu nấu nướng từ 2m đến 3m. Không đặt bình sát bên cạnh bếp nấu vì khi có cháy, bạn không thể tiếp cận được thiết bị.
Trang bị kỹ năng và chuẩn bị sẵn thiết bị là cách duy nhất cứu gia đình bạn trước hỏa hoạn. Hãy kiểm tra lại gian bếp, thay thế các loại Bình chữa cháy bột thông thường bằng bình bọt chuyên dụng cho dầu mỡ ngay hôm nay để loại trừ mọi hiểm họa cháy nổ rình rập.