Suốt 15 năm cung ứng thiết bị PCCC cho hàng trăm dự án, tôi thấy rất nhiều đơn vị chủ quan khi treo đèn Exit và biển chỉ dẫn. Lắp sai 1m là công trình bị đình chỉ nghiệm thu ngay lập tức. Xác định chuẩn xác vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm ngay từ khâu thiết kế không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ an toàn tính mạng khi hỏa hoạn xảy ra.
Tầm quan trọng khi chọn đúng vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm
Biển báo thoát hiểm không dùng để trang trí. Khi xảy ra sự cố cháy nổ, khói độc bốc lên làm mất hoàn toàn tầm nhìn. Người bên trong công trình rơi vào hoảng loạn. Biển báo phát sáng là điểm tựa duy nhất dẫn đường ra lối thoát hiểm an toàn.
Đặt sai chỗ khiến dòng người di chuyển hỗn loạn. Lực lượng cứu nạn cũng gặp khó khăn khi tiếp cận hiện trường. Một hệ thống biển báo bố trí chuẩn giúp việc sơ tán diễn ra trong vài phút, hạn chế tối đa thương vong.
Quy định vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm theo tiêu chuẩn hiện hành
Quy chuẩn xây dựng hiện nay yêu cầu mọi công trình tập trung đông người đều phải có sơ đồ và hệ thống chỉ dẫn rõ ràng. Căn cứ theo TCVN 3890:2023 và TCVN 13456:2020, quy định vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm phải đảm bảo tính liên tục, không bị đứt quãng trên toàn bộ hành lang di chuyển.
Các khu vực bắt buộc phải gắn biển báo
Biển chỉ dẫn phải hiện diện tại tất cả các cửa thoát nạn trực tiếp ra cầu thang bộ. Các cửa mở ra hành lang chung, ban công hở hoặc lối đi dẫn ra ngoài trời bắt buộc phải treo biển. Tại các góc cua, ngã rẽ hành lang hoặc vị trí giao nhau của các lối đi, bạn phải đặt biển chỉ hướng có mũi tên rõ ràng.
Điều kiện nhận diện hình ảnh và ánh sáng
Biển báo phải nhìn thấy rõ từ khoảng cách tối thiểu 15m trong điều kiện chiếu sáng thông thường. Khi mất điện lưới, đèn thoát hiểm phải tự động bật sáng nhờ nguồn pin dự phòng tối thiểu 120 phút. Mọi vật cản như rèm cửa, biển quảng cáo, cây cảnh đều không được che khuất mặt biển báo.
Chiều cao vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm theo thông số kỹ thuật
Treo biển quá cao khiến người chạy nạn không nhìn thấy vì khói che phủ. Treo quá thấp lại dễ bị va quệt trong quá trình vận hành hằng ngày. Vì vậy, chiều cao vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm được chia thành hai nhóm riêng biệt.
Vị trí lắp đặt tầm cao
Các biển báo này thường gắn ngay phía trên mép cửa thoát nạn hoặc treo thả trần tại hành lang. Khoảng cách đo từ mép dưới của biển báo xuống mặt sàn hoàn thiện dao động từ 2m đến 2.7m. Chiều cao này vừa tầm quan sát từ xa và không gây cản trở cho người qua lại.
Vị trí lắp đặt tầm thấp
Khói đen luôn có xu hướng bốc lên trần nhà trước. Để người thoát nạn bò sát sàn vẫn định hướng được, các công trình lớn cần bố trí thêm biển chỉ dẫn tầm thấp. Mép trên của biển báo tầm thấp không được đặt cao quá 0.5m so với mặt sàn hoàn thiện, thường gắn trực tiếp lên chân tường hoặc cột bê tông.
Khoảng cách vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm trên hành lang
Biển báo phải dẫn lối liên tục. Người thoát nạn đứng ở bất kỳ điểm nào trên đường di chuyển cũng phải nhìn thấy ít nhất một biển báo chỉ hướng. Đây là nguyên tắc cốt lõi khi tính toán mạng lưới PCCC.
Theo quy chuẩn, khoảng cách vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm giữa hai điểm liên tiếp không được vượt quá 30m đối với hành lang thẳng. Nếu hành lang có nhiều khúc cua hoặc vách ngăn lồi lõm, khoảng cách này phải rút ngắn xuống dưới 15m. Người di chuyển không được phép đi quá 10m mà không thấy dấu hiệu chỉ đường tiếp theo.
Vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm tiêu chuẩn TCVN cho từng khu vực đặc thù
Mỗi loại hình công trình có đặc thù kiến trúc và công năng khác biệt. Bạn không thể áp dụng máy móc một cách bố trí cho toàn bộ dự án.
Khu vực nhà xưởng sản xuất và kho chứa hàng
Kho hàng thường có trần cao từ 8m đến 12m cùng các dãy giá kệ pallet san sát. Treo biển sát trần bê tông là lỗi kỹ thuật rất nặng. Kệ hàng sẽ che khuất hoàn toàn tầm nhìn. Giải pháp kỹ thuật là dùng ty treo hạ biển báo xuống độ cao 2.5m hoặc gắn trực tiếp lên khung đầu hồi của giá kệ chứa hàng.
Khu vực tầng hầm để xe và khối văn phòng
Tầng hầm có mật độ đường ống kỹ thuật rất dày. Ống gió điều hòa, máng cáp điện và đường ống chữa cháy sprinkler thường đi chằng chịt dưới dầm sàn. Bạn phải khảo sát thực tế đường ống trước khi gắn biển. Đèn Exit bắt buộc phải treo thấp hơn đáy của đường ống kỹ thuật thấp nhất ít nhất 50mm để không bị che khuất tầm nhìn lái xe.
Lỗi thi công biển báo thoát nạn khiến công trình trượt nghiệm thu
Kinh nghiệm thực tế cho thấy rất nhiều nhà thầu bị phạt tiền và từ chối cấp biên bản nghiệm thu PCCC vì những sai sót ngớ ngẩn. Lỗi phổ biến nhất là đấu nhầm nguồn điện vào công tắc chiếu sáng thông thường. Khi công nhân tắt điện ra về, đèn Exit cũng tắt theo làm cạn sạch pin dự phòng.
Lỗi thứ hai là chọn sai kích thước biển báo so với diện tích phòng. Phòng rộng trên 500m2 nhưng lại dùng biển kích thước nhỏ loại 150mm x 350mm, khiến tầm nhìn xa bị hạn chế nghiêm trọng. Ngoài ra, việc dùng vật tư trôi nổi không có tem kiểm định PCCC cũng khiến toàn bộ hệ thống bị cơ quan chức năng yêu cầu thay mới toàn bộ.
Lời khuyên hoàn thiện hệ thống biển báo thoát nạn
Đừng bao giờ đợi đến ngày cận kề nghiệm thu mới mua biển báo về treo tạm bợ. Hãy tính toán chính xác vị trí lắp đặt biển báo thoát hiểm ngay từ bản vẽ phối cảnh cơ điện (MEP). Việc chọn đúng loại đèn có kiểm định, vỏ chống cháy, pin chuẩn ngay từ đầu giúp bạn tiết kiệm 20% đến 30% chi phí sửa chữa khắc phục sau này. Nếu bạn đang lên dự toán Vật tư PCCC cho công trình, hãy rà soát kỹ từng cao độ treo đèn ngay hôm nay để quá trình nghiệm thu diễn ra trơn tru.