Hơn 15 năm làm nghề cứu hỏa, tôi chứng kiến vô số bình dập lửa biến thành khối sắt vô dụng chỉ vì thiếu bảo dưỡng. Khi xảy ra sự cố, một chiếc van kẹt hay kim đồng hồ tụt áp sẽ tước đi cơ hội dập lửa ban đầu. Việc thực hiện bảo trì thiết bị chữa cháy xách tay định kỳ đúng phương pháp là phòng tuyến sinh tử của mọi nhà xưởng. Đừng đợi thanh tra nhắc nhở mới vội vàng mở sổ kiểm tra.
Rủi ro tiềm ẩn khi lơ là trang bị chữa cháy tại chỗ
Bình chữa cháy đặt trên vách tường tạo cảm giác an tâm giả tạo nếu không ai đụng đến chúng suốt 12 tháng. Vỏ bình chịu áp lực liên tục. Khí đẩy rò rỉ âm thầm qua gioăng cao su lão hóa. Bột dập lửa bên trong có thể đông cứng lại thành tảng do độ ẩm không khí xâm nhập.
Thiết bị hỏng không báo trước. Khi có cháy, thao tác giật chốt bóp cò nhưng bọt hoặc bột không thoát ra ngoài. Giây phút đó cực kỳ nguy hiểm. Đám cháy lan rộng từ vài mét vuông lên toàn bộ nhà xưởng chỉ trong 3 phút. Chi phí khắc phục hậu quả lớn gấp hàng nghìn lần chi phí kiểm tra thường xuyên.
Tiêu chuẩn bảo trì thiết bị chữa cháy xách tay định kỳ
Cơ sở hoạt động phải bám sát tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN 7435-1 (tương đương chuẩn ISO 11602-1). Quy định nêu rõ tất cả bình dập lửa xách tay phải được khám nghiệm định kỳ không quá 30 ngày một lần. Với môi trường khắc nghiệt như kho hóa chất, xưởng mạ kim loại hoặc nơi có nhiệt độ trên 40 độ C, chu kỳ rút ngắn xuống 7 ngày một lần.
Mỗi lần kiểm tra đều phải ghi nhận bằng văn bản. Tem kiểm định dán trên thân bình ghi rõ ngày thực hiện, họ tên kỹ thuật viên phụ trách. Sau 5 năm sử dụng, vỏ bình bắt buộc phải trải qua phép thử thủy lực áp suất cao để kiểm tra độ giãn nở thể tích trước khi nạp sạc lại.
Chi tiết quy trình bảo trì thiết bị chữa cháy xách tay định kỳ
Quy trình kiểm tra thực địa không đòi hỏi thiết bị quá phức tạp. Kỹ thuật viên phụ trách cần tuân thủ nghiêm ngặt 3 bước kỹ thuật cốt lõi sau đây.
Bước 1: Khám nghiệm ngoại quan và chỉ số áp lực
Quan sát vị trí đặt bình. Bình phải treo ở độ cao không quá 1.5m tính từ mặt sàn, lối tiếp cận thông thoáng, không bị hàng hóa che khuất. Kiểm tra vỏ thép xem có vết nứt, móp méo hay rỉ sét cục bộ hay không.
Quan sát áp kế gắn trên cụm van. Kim chỉ thị nằm trong dải xanh biểu thị áp lực đạt chuẩn từ 1.2 đến 1.4 MPa. Kim lệch sang dải đỏ nghĩa là bình mất áp, bắt buộc đưa về xưởng nạp sạc. Kim vọt sang dải vàng cảnh báo hiện tượng quá áp nguy hiểm do phơi nhiệt.
Bước 2: Cân trọng lượng và kiểm tra độ tơi xốp của chất chữa cháy
Bình khí CO2 không trang bị đồng hồ đo áp lực. Phương pháp kiểm định duy nhất là đặt bình lên cân điện tử. So sánh khối lượng thực tế với tổng khối lượng ghi trên nhãn vỏ. Khối lượng hao hụt quá 10% đồng nghĩa với việc khí đã thoát ra ngoài qua cụm van xả, cần đưa đi nạp khí ngay lập tức.
Đối với bình bột BC hoặc ABC, nhấc bình lên và dốc ngược 180 độ vài lần. Lắng nghe chuyển động của khối bột bên trong. Nếu nghe tiếng bột trượt êm xuôi theo thân vỏ, bột vẫn tơi xốp. Nếu cảm giác nặng trịch và có tiếng va đập dạng khối, bột đã bị vón cục.
Bước 3: Rà soát cơ cấu kích hoạt, chốt an toàn và vòi phun
Rút thử dây niêm phong nhựa xem còn nguyên vẹn hay đã đứt gãy. Chốt kẹp chì giữ mỏ vịt không được cong vênh. Vòi phun cao su phải mềm dẻo, không nứt nẻ chân chim. Dùng đèn pin soi sâu vào lòng loa phun để loại bỏ mạng nhện, dị vật hoặc bùn đất tích tụ gây nghẹt đường thoát.
Nhật ký kỹ thuật và lưu ý khi nghiệm thu tại công trường
Nhiều đơn vị đối phó bằng cách tích dấu kiểm tra hàng loạt mà không đo đạc thực tế. Hành vi này tiềm ẩn rủi ro pháp lý nặng nề khi xảy ra cháy nổ. Mỗi khu vực phải có một bảng danh mục thiết bị riêng biệt. Kỹ thuật viên đánh dấu mã số bình, ngày kiểm tra, kết quả đo áp và ký xác nhận rõ ràng.
Khi thuê đơn vị dịch vụ nạp sạc bên ngoài, bạn cần giám sát khâu thử áp suất vỏ bình và niêm phong kẹp chì mới. Đòi hỏi giấy chứng nhận xuất xưởng của lô bột nạp kèm theo biên bản bàn giao có kiểm tra xác suất bằng cân.
Kế hoạch bảo trì thiết bị chữa cháy xách tay định kỳ cần được thực hiện nghiêm túc, liên tục, không lơ là. Hãy rà soát lại toàn bộ Bình chữa cháy tại nơi làm việc của bạn ngay hôm nay, liên hệ ngay đơn vị kỹ thuật uy tín nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu tụt áp nào.